Μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ελλάδα: λείπουν οι μεγάλες

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ελλάδα, με λιγότερους από 250 απασχολούμενους, δίνουν το 83,0% της απασχόλησης, όταν στην ΕΕ των 27 δίνουν το 63,5%. Οι πολύ μικρές, έως 9 ατόμων, είναι αναλογικά όσες και στην ΕΕ, το 94,32% των ελληνικών επιχειρήσεων το 2023 και το 94,33% των ευρωπαϊκών. Οι μεγάλες, με 250 άτομα και πάνω, δίνουν το 17,0% της ελληνικής απασχόλησης και το 36,5% της ευρωπαϊκής, τελευταία θέση στα 27 κράτη μέλη.

Κατέβασα από την Eurostat 8.622 τιμές των διαρθρωτικών στατιστικών επιχειρήσεων: πλήθος, απασχόληση, τζίρο και προστιθέμενη αξία ανά τάξη μεγέθους, για τα 27 κράτη μέλη, και ανά τομέα για την Ελλάδα και την ΕΕ, από το 2021 ως το 2024.

Πού αρχίζει η απόκλιση

Ως τους 49 απασχολούμενους τα μερίδια των επιχειρήσεων σχεδόν ταυτίζονται, με απόκλιση το πολύ 0,32 μονάδες. Η απόκλιση μεγαλώνει στις μεσαίες: οι επιχειρήσεις 50-249 ατόμων είναι το 0,54% του ελληνικού συνόλου και το 0,75% του ευρωπαϊκού. Στις 250 και πάνω το μερίδιο πέφτει κάτω από το μισό, 0,07% έναντι 0,16%. Σε απόλυτο αριθμό είναι 679 επιχειρήσεις, σε σύνολο 932.549.

Οι θέσεις εργασίας που λείπουν από τις μεγάλες βρίσκονται κυρίως στις πολύ μικρές. Οι επιχειρήσεις έως 9 ατόμων έχουν το 44,4% της ελληνικής απασχόλησης και το 29,8% της ευρωπαϊκής, και η μέση ελληνική επιχείρηση απασχολεί 3,7 άτομα, όταν η ευρωπαϊκή απασχολεί 4,9.

Τελευταία από τα 27 κράτη μέλη

Η Γαλλία και η Γερμανία περνάνε το 44%. Οι χώρες με οικονομία πιο κοντά στην ελληνική, η Ιταλία με 25,4% και η Πορτογαλία με 22,9%, είναι επίσης στο κάτω μέρος, αλλά 8,3 και 5,9 μονάδες πιο πάνω. Πιο κοντά έρχονται η Κύπρος με 18,6% και η Εσθονία με 18,3%.

Η θέση δεν αλλάζει από έτος σε έτος. Η Ελλάδα είναι τελευταία και στα τέσσερα έτη της σειράς, με 16,4% το 2021, 16,6% το 2022, 17,0% το 2023 και 17,4% το 2024. Σε τρία από αυτά λείπουν κράτη από τη μέτρηση: η Κύπρος και η Πορτογαλία το 2021, η Πορτογαλία το 2022 και το 2024. Κανένα από τα δύο δεν βγήκε κάτω από την Ελλάδα σε χρονιά που μετρήθηκε.

Πόσο εξηγεί η σύνθεση των κλάδων

Η πρώτη εξήγηση που δοκίμασα ήταν η σύνθεση της οικονομίας. Τα καταλύματα και η εστίαση έχουν το 20,8% της απασχόλησης στις ελληνικές επιχειρήσεις και το 7,0% στην ΕΕ, και είναι κλάδος με λίγες μεγάλες μονάδες σε όλη την Ευρώπη. Αν η αιτία ήταν αυτή, η Ελλάδα θα είχε λίγες μεγάλες επιχειρήσεις απλώς επειδή έχει πολύ τουρισμό.

Το έλεγξα με μια αντικατάσταση. Κράτησα την ελληνική κατανομή της απασχόλησης στους κλάδους και έβαλα σε κάθε κλάδο το μερίδιο των μεγάλων που έχει στην ΕΕ. Το 17,0% γίνεται 30,4%, όταν η ΕΕ στους ίδιους κλάδους έχει 35,3%. Η σύνθεση εξηγεί 4,8 από τις 18,3 μονάδες της διαφοράς. Οι υπόλοιπες 13,5 είναι μέσα στον ίδιο κλάδο.

Στη μεταποίηση οι μεγάλες έχουν το 25,8% της απασχόλησης στην Ελλάδα και το 49,3% στην ΕΕ, στις μεταφορές το 19,8% και το 45,1%. Ακόμα και στα καταλύματα και την εστίαση το ελληνικό μερίδιο είναι το μισό του ευρωπαϊκού, 7,8% έναντι 15,6%, παρότι εκεί οι επιχειρήσεις έως 9 ατόμων έχουν μικρότερο κομμάτι της απασχόλησης από όσο στην ΕΕ, 31,9% έναντι 38,9%.

Οι λίγες μεγάλες κρατάνε την προστιθέμενη αξία

Οι επιχειρήσεις 250+ ατόμων έχουν το 17,0% της ελληνικής απασχόλησης, το 36,7% του τζίρου και το 41,7% της προστιθέμενης αξίας. Το μερίδιό τους στην προστιθέμενη αξία είναι 2,45 φορές το μερίδιό τους στην απασχόληση, ο υψηλότερος λόγος στην ΕΕ των 27. Δεύτερη η Ιρλανδία με 1,89, και ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 1,35.

Το ίδιο σχήμα βγαίνει και από τους ισολογισμούς, με άλλο μέτρο μεγέθους. Στην κατανομή του τζίρου της χρήσης 2024, 392 εταιρείες με τζίρο πάνω από 100 εκατ. € κρατάνε το 45,3% του τζίρου όλων όσες δημοσίευσαν.

Ο πίνακας δείχνει προστιθέμενη αξία ανά απασχολούμενο τον χρόνο. Στις ελληνικές επιχειρήσεις 250+ ατόμων είναι 71.680 €, το 82,6% του ευρωπαϊκού. Το επίπεδο τιμών στην Ελλάδα ήταν το 82,9% της ΕΕ το 2023, και με αυτή τη διόρθωση το ποσοστό φτάνει το 99,6%. Στις επιχειρήσεις έως 9 ατόμων η προστιθέμενη αξία είναι 14.100 € ανά απασχολούμενο, το 40,4% της ευρωπαϊκής μετά τη διόρθωση.

Στις πολύ μικρές ο απασχολούμενος είναι συχνά ο ιδιοκτήτης ή μέλος της οικογένειάς του, με μερική ή εποχική δουλειά, και η διόρθωση τιμών είναι για όλη την οικονομία, όχι ανά κλάδο. Το 99,6% διαβάζεται ως «κοντά στο ευρωπαϊκό επίπεδο» και τίποτα πιο ακριβές.

Μεθοδολογία

Πηγή είναι η Eurostat, διαρθρωτικές στατιστικές επιχειρήσεων sbs_sc_ovw, όπως ήταν στις 08/10/2026 μετά την ενημέρωση της 30/09/2026, και για το επίπεδο τιμών το prc_ppp_ind. Η σειρά καλύπτει την επιχειρηματική οικονομία, δηλαδή βιομηχανία, κατασκευές και υπηρεσίες της αγοράς, χωρίς γεωργία, δημόσια διοίκηση και οργανώσεις μελών. Η τάξη μεγέθους μετράει απασχολούμενους, μισθωτούς μαζί με ιδιοκτήτες και μέλη οικογένειας.

Η σύγκριση είναι για το 2023, το τελευταίο έτος με πλήρες σύνολο ΕΕ. Για το 2024 η Eurostat δίνει τις 250+ της ΕΕ μόνο ως εκτίμηση, στρογγυλεμένη στα 60 εκατ. απασχολούμενους, και χωρίς προστιθέμενη αξία. Η Ελλάδα έχει το 2024 και κουνιέται ελάχιστα: 44,1% της απασχόλησης στις έως 9 ατόμων, 17,4% στις 250+ και 36,9% του τζίρου στις 250+. Η αντικατάσταση κλάδων χρησιμοποιεί τους 11 τομείς όπου και η Ελλάδα και η ΕΕ δημοσιεύουν μερίδιο για τις 250+, με το 86,4% της ελληνικής απασχόλησης. Στους υπόλοιπους η τιμή δεν δημοσιεύεται. Τα ευρωπαϊκά μερίδια των 250+ στο εμπόριο, την εστίαση, τις κατασκευές και τις επαγγελματικές υπηρεσίες είναι εκτιμήσεις της Eurostat.

Η μονάδα είναι η επιχείρηση όπως την ορίζει η στατιστική υπηρεσία κάθε χώρας, όχι ο όμιλος. Ένας όμιλος σπασμένος σε πολλές εταιρείες μετράει ως πολλές μικρότερες, οπότε αν αυτό γίνεται στην Ελλάδα συχνότερα από ό,τι αλλού, το 17,0% υποεκτιμά τις μεγάλες. Το σύνολο δεδομένων δεν δίνει στοιχεία ανά όμιλο για να μετρηθεί πόσο. Έξω μένει και η γεωργία, όπου δουλεύει μεγάλο μέρος των αυτοαπασχολούμενων της χώρας· με αυτήν μέσα, το βάρος των πολύ μικρών θα ήταν μεγαλύτερο.