Προκαταβολή φόρου, είναι τόσο άδικη όσο φαίνεται;

Η προκαταβολή φόρου είναι, με το καθεστώς του Αυγούστου 2026, 80% για τα νομικά πρόσωπα και 55% για τις ατομικές επιχειρήσεις. Κατέβηκαν εκεί με τον ν.4799/2021, από το 100% που ήταν ο κανόνας ως τότε. Προπληρώνεις φόρο για κέρδη που δεν έχουν βγει ακόμα, και εκ πρώτης όψεως φαίνεται παράλογο.

Έφτιαξα το χρονοδιάγραμμα πληρωμών μιας ΙΚΕ με σταθερό κέρδος 10.000 € τον μήνα και το έβαλα δίπλα στο τριμηνιαίο σύστημα που πληρώνουν άλλες χώρες. Η ελληνική επιχείρηση κρατάει κατά μέσο όρο 9.680 € παραπάνω στο ταμείο.

Ο λογαριασμός γυρίζει σε μία περίπτωση, όταν το κέρδος εκτιναχθεί για μία χρονιά. Γραφείο που τριπλασιάζει το κέρδος του πληρώνει τον Ιούλιο το 156% του φόρου της χρήσης.

Τι πληρώνεις τον Ιούλιο

Η δήλωση της χρήσης 2025 εκκαθαρίζεται τον Ιούλιο του 2026 και βεβαιώνει τρία πράγματα μαζί: τον φόρο του 2025, μείον την προκαταβολή που είχε ήδη πληρωθεί για το 2025, συν την προκαταβολή για το 2026.

Κέρδος 120.000 € τον χρόνο, φόρος 22%, άρα 26.400 € φόρος χρήσης. Αν το 2025 είναι η πρώτη χρονιά της εταιρείας, δεν υπάρχει περσινή προκαταβολή να συμψηφιστεί:

Πληρώνεται σε 8 μηνιαίες δόσεις των 5.940 €, από το τέλος Ιουλίου 2026 ως το τέλος Φεβρουαρίου 2027. Τον Ιούλιο του 2027 η βεβαίωση πέφτει στα 26.400 €, γιατί η προκαταβολή του 2026 συμψηφίζεται με τη νέα.

Δηλαδή για ενάμιση χρόνο, από τον Ιανουάριο του 2025 ως τον Ιούνιο του 2026, η επιχείρηση δεν πληρώνει τίποτα σε φόρο εισοδήματος.

Πού πληρώνει ο Γερμανός

Η σύγκριση που κυκλοφορεί είναι με ένα σύστημα τριμήνων όπου πληρώνεις τον Απρίλιο για το Ιανουάριο-Μάρτιο, τον Ιούλιο για το Απρίλιο-Ιούνιο, και ούτω καθεξής. Δεν λειτουργεί έτσι σε καμία από τις τέσσερις χώρες. Οι δόσεις πέφτουν μέσα στη χρήση, πάνω σε εκτίμηση:

Ο Γερμανός πληρώνει στις 10 Μαρτίου για ένα τρίμηνο που δεν έχει κλείσει. Ο Ισπανός πληρώνει τον Απρίλιο ποσοστό υπολογισμένο πάνω στον περσινό φόρο, που είναι η ίδια λογική με τη δική μας προκαταβολή. Είναι κι αυτό προκαταβολή, χωρίς να λέγεται έτσι.

Κράτησα παρ' όλα αυτά το σχηματικό σύστημα τριμήνων ως βάση σύγκρισης, γιατί πληρώνει αργότερα από κάθε ένα από τα τέσσερα. Είναι η πιο συντηρητική εκδοχή για την πλευρά των τριμήνων.

Από εδώ και κάτω τα νούμερα είναι ελληνική προκαταβολή έναντι σχηματικών τριμήνων, με τον ίδιο ελληνικό φόρο 22% και στις δύο πλευρές. Καμία σύγκριση φορολογικής επιβάρυνσης με άλλη χώρα δεν γίνεται εδώ, γιατί καμία δεν φορολογεί στο 22% και τα ποσά δεν θα ήταν συγκρίσιμα.

Πόσα λεφτά μένουν στο ταμείο

Στις 31 Ιουλίου 2026 η ελληνική επιχείρηση έχει δώσει 5.940 € και η άλλη 39.600 €. Η διαφορά στενεύει καθώς τρέχουν οι δόσεις και ξανανοίγει κάθε Ιούλιο, χωρίς ποτέ να μηδενίζεται. Σε σταθερή λειτουργία κυμαίνεται από 5.280 € ως 15.180 €, με μέσο όρο 9.680 €.

Το μοντέλο μετράει σκέτα ευρώ, χωρίς προεξόφληση. Με προεξόφληση η ψαλίδα ανοίγει κι άλλο, γιατί ό,τι πληρώνεται αργότερα αξίζει λιγότερο.

Πού πονάει

Ο συμψηφισμός δουλεύει όσο ο φόρος της περσινής χρονιάς μοιάζει με τον φόρο της φετινής. Όταν το κέρδος εκτιναχθεί, η προκαταβολή υπολογίζεται πάνω στη μεγάλη χρονιά και ο συμψηφισμός έρχεται από τη μικρή.

Γραφείο με σταθερό κέρδος 60.000 €, φόρος 13.200 €. Το 2025 πιάνει ένα μεγάλο έργο και βγάζει 200.000 €. Το 2026 γυρίζει στα κανονικά.

Τα 35.200 € είναι προκαταβολή για χρονιά που θα βγάλει φόρο 13.200 €. Τα 22.000 € της διαφοράς επιστρέφονται, στην εκκαθάριση του Ιουλίου 2027, έναν ολόκληρο χρόνο μετά.

Το φταίξιμο είναι της ανόδου, ο λογαριασμός της πτώσης

Η διαισθητική ανάγνωση είναι ότι φταίει η επόμενη χρονιά, που δεν επαναλαμβάνει το μεγάλο κέρδος. Ο λογαριασμός του Ιουλίου 2026 όμως δεν την ξέρει καν. Εξαρτάται μόνο από τον φόρο του 2024 και του 2025:

Χωρίς προκαταβολή η πληρωμή του Ιουλίου είναι σκέτος ο φόρος της χρήσης που έκλεισε. Η προκαταβολή προσθέτει στον Ιούλιο του 2026 τα ίδια 24.640 € και στις δύο πρώτες γραμμές, χωρίς να ξέρει τι θα κάνει το 2026.

Η άνοδος φτιάχνει το χτύπημα, γιατί ο συμψηφισμός βγαίνει από τη μικρή χρονιά και η νέα προκαταβολή από τη μεγάλη. Η πτώση καθορίζει μόνο τι γίνεται ένα χρόνο μετά: αν το κέρδος κρατήσει, τα 35.200 € ήταν προκαταβολή πραγματικού φόρου, ενώ αν πέσει, τα 22.000 € της διαφοράς ήταν άτοκο δάνειο στο δημόσιο για δώδεκα μήνες.

Σε ευρώ ο λογαριασμός κλείνει. Ως τον Ιούλιο του 2027 η επιχείρηση που ανέβηκε και ξανακατέβηκε έχει δώσει 57.200 €, ακριβώς τον φόρο των χρήσεων 2025 και 2026 μαζί. Κοστίζει ο χρόνος, όχι το ποσό.

Η μηχανική είναι συμμετρική και χωρίς εκτίναξη πριν. Αν το κέρδος πέσει από 60.000 € στο ένα τέταρτο, η βεβαίωση του Ιουλίου βγαίνει −4.620 €, δηλαδή επιστροφή.

Το ταβάνι του 180%

Πόσο μεγάλη πρέπει να είναι η εκτίναξη για να πονέσει; Με βάση σύγκρισης το ίδιο γραφείο των 60.000 €:

Η στήλη δεξιά δεν περνάει ποτέ το 180%, όσο κι αν μεγαλώσει το κέρδος. Το όριο βγαίνει από τον ίδιο τον τύπο: η πληρωμή είναι ένας φόρος συν 80% προκαταβολή, μείον ένας συμψηφισμός που στη χειρότερη περίπτωση τείνει στο μηδέν. Για ατομική επιχείρηση στο 55% το ταβάνι είναι 155%, για νέα ΙΚΕ στο 40% είναι 140%.

Το άλλο ανάγνωσμα του ίδιου πίνακα: κάτω από διπλασιασμό του κέρδους η πληρωμή του Ιουλίου μένει κάτω από το 140% του φόρου της χρήσης. Η σταθερή ανάπτυξη μάλιστα βελτιώνει τη θέση της επιχείρησης, γιατί η προκαταβολή υπολογίζεται πάντα πάνω στην περσινή, μικρότερη χρονιά, και μένουν κάθε χρόνο περισσότερα λεφτά στο ταμείο.

Η έξοδος κινδύνου

Το άρθρο 70 του ν.4172/2013 επιτρέπει αίτηση μείωσης της προκαταβολής όταν το εισόδημα αναμένεται να μειωθεί πάνω από 25% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το άρθρο 71 παρ. 7 παραπέμπει σε αυτό και για τα νομικά πρόσωπα, με προθεσμία εννέα μήνες από την έναρξη της νέας χρήσης, δηλαδή ως το τέλος Σεπτεμβρίου για όποιον κλείνει 31 Δεκεμβρίου.

Στο παράδειγμα του γραφείου με τα 200.000 €, μια αίτηση τον Σεπτέμβριο του 2026 κόβει τα 35.200 € στο ύψος του πραγματικού φόρου. Η διάταξη υπάρχει από την αρχή του Κώδικα και η προθεσμία περνάει δύο μήνες μετά την πρώτη δόση, όταν η βεβαίωση έχει ήδη φανεί.

Το εργαλείο πιάνει ακριβώς εκεί που το προηγούμενο κεφάλαιο έδειξε ότι είναι το πρόβλημα. Ζητάει αναμενόμενη πτώση, οπότε καλύπτει την επιχείρηση που ξέρει τον Σεπτέμβριο ότι δεν θα ξαναπιάσει τη μεγάλη χρονιά. Για τη σκέτη άνοδο δεν υπάρχει αντίστοιχη πρόβλεψη.

Νέες επιχειρήσεις

Ο συντελεστής μειώνεται στο μισό: 40% για τα νομικά πρόσωπα, για τα τρία πρώτα έτη, και 27,5% για τις ατομικές, για το πρώτο έτος.

Στο ίδιο παράδειγμα των 120.000 €, μια νέα ΙΚΕ πληρώνει 36.960 € τον Ιούλιο του 2026 αντί για 47.520 €, και 63.360 € σωρευτικά ως τον Ιούλιο του 2027 αντί για 73.920 €. Η εταιρεία που συστάθηκε το 2023 είναι η πρώτη γενιά που βγαίνει φέτος από το 40% και πάει στο 80%.

Το σημείο ισοδυναμίας είναι το 50%

Ο συντελεστής της προκαταβολής έχει αλλάξει τρεις φορές μέσα σε λίγα χρόνια και θα ξανααλλάξει. Ολόκληρη η κλίμακα: Κάθε Ιούλιο η ελληνική γραμμή τρέχει πάνω ή κάτω από την τριμηνιαία κατά μια σταθερή απόσταση, που εξαρτάται μόνο από τον συντελεστή:

Στο 50% το ελληνικό χρονοδιάγραμμα κλείνει ακριβώς πάνω στο τριμηνιαίο: 39.600 € τον Ιούλιο του 2026 και 66.000 € τον Ιούλιο του 2027, τα ίδια νούμερα και στις δύο στήλες. Το νούμερο δεν είναι τυχαίο. Στα μισά της χρονιάς ο τριμηνιαίος έχει πληρώσει τον μισό ετήσιο φόρο, οπότε ισοδυναμία σημαίνει προκαταβολή 50%.

Πάνω από αυτό η επιχείρηση προκαταβάλλει περισσότερα από όσα θα είχε πληρώσει σε τρίμηνα, κάτω από αυτό λιγότερα. Ο σημερινός συντελεστής των νέων εταιρειών, το 40%, είναι ήδη κάτω από το σημείο ισοδυναμίας.

Μεθοδολογία

Οι πράξεις είναι όλη η μεθοδολογία. Κανένα νούμερο δεν είναι μετρημένο σε δείγμα εταιρειών.

Ελλάδα. Η χρήση Y εκκαθαρίζεται τον Ιούλιο Y+1 και βεβαιώνει φόρος(Y) − σ × φόρος(Y−1) + σ × φόρος(Y), όπου σ ο συντελεστής προκαταβολής, σε 8 μηνιαίες δόσεις ως το τέλος Φεβρουαρίου Y+2.

Τρίμηνα. Το 25% του ετήσιου φόρου στο τέλος Απριλίου, Ιουλίου, Οκτωβρίου και Ιανουαρίου. Στα πραγματικά ξένα χρονοδιαγράμματα κάθε δόση θεωρείται καταβεβλημένη στο τέλος του μήνα της.

Ίδιος φόρος και στις δύο πλευρές. Παντού μπαίνει ο ελληνικός συντελεστής 22%, ώστε να συγκρίνεται μόνο το ημερολόγιο πληρωμών. Δεν συγκρίνεται φορολογική επιβάρυνση με άλλη χώρα.

Ο δείκτης. Σωρευτικά πληρωμένα ευρώ στο τέλος κάθε μήνα. Η διαφορά των δύο είναι τα λεφτά που μένουν στο ταμείο, και ο μέσος όρος παίρνεται σε σταθερή λειτουργία, όχι στα πρώτα χρόνια όπου η ελληνική επιχείρηση πληρώνει μηδέν για ενάμιση χρόνο.

Έξω. Τέλος επιτηδεύματος, παρακρατήσεις, η έκπτωση για εφάπαξ εξόφληση και ο τόκος. Το μοντέλο μετράει σκέτα ευρώ χωρίς προεξόφληση, και αυτό ευνοεί την πλευρά των τριμήνων.

Ο συντελεστής 22% ισχύει για τα νομικά πρόσωπα από τη χρήση 2021. Η προθεσμία του άρθρου 70 ισχύει για φορολογικό έτος που ταυτίζεται με το ημερολογιακό.