Γραφείο και χειρωνακτική εργασία στην Ελλάδα: δημόσιο και ιδιωτικός τομέας

Στην Ελλάδα το 2025 το 43,7% των απασχολούμενων δούλευε σε θέσεις γραφείου και το 31,7% έκανε χειρωνακτική εργασία. Στους μισθωτούς του δημοσίου το γραφείο είναι 68,1%, στους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα 41,4% (2020). Σε θέσεις γραφείου η Ελλάδα είναι 26η στα 27 κράτη της ΕΕ, και στους τεχνικούς και βοηθούς τελευταία.

Πήρα από την Έρευνα Εργατικού Δυναμικού της Eurostat τον πίνακα επάγγελμα επί κλάδο για την Ελλάδα, τον μέσο όρο της ΕΕ και τα 27 κράτη μέλη, 78.359 τιμές από το 2008 ως το 2025. Το δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα τα πήρα από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας, που τα βγάζει από τα ίδια μικροδεδομένα.

Τι μετράει ως γραφείο

Η Eurostat κατατάσσει κάθε απασχολούμενο σε μία από τις δέκα μεγάλες ομάδες επαγγελμάτων της ταξινόμησης ISCO-08. Τις χώρισα σε τρία:

Η ομάδα 5 μένει χωριστά, γιατί ο πωλητής στο ταμείο και ο σερβιτόρος δουλεύουν όρθιοι με πελάτες και δεν χωράνε καθαρά σε καμία από τις δύο άκρες. Οι ένοπλες δυνάμεις (ομάδα 0) μένουν εκτός ομάδων.

Δημόσιο και ιδιωτικός τομέας

Η Έρευνα Εργατικού Δυναμικού ρωτά κάθε μισθωτό αν δουλεύει στο δημόσιο ή στον ιδιωτικό τομέα. Η ΕΛΣΤΑΤ δεν βγάζει πίνακα επάγγελμα επί τομέα, τον βγάζει όμως η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας, ως το 2020. Μετράει μόνο μισθωτούς: οι αυτοαπασχολούμενοι, ανάμεσά τους οι περισσότεροι αγρότες, δεν είναι μέσα.

Στο δημόσιο σχεδόν δύο στους πέντε μισθωτούς είναι επιστήμονες: εκπαιδευτικοί, γιατροί, μηχανικοί. Οι υπάλληλοι γραφείου είναι 16,2% στο δημόσιο και 16,0% στον ιδιωτικό τομέα, οπότε η διαφορά στο γραφείο είναι σχεδόν όλη στους επιστήμονες. Στον ιδιωτικό τομέα η μεγαλύτερη ομάδα είναι οι πωλητές, οι σερβιτόροι και οι υπόλοιποι εργαζόμενοι σε υπηρεσίες, 28,6%. Το 7,2% του δημοσίου που λείπει ως το 100% είναι μισθωτοί χωρίς ταξινόμηση επαγγέλματος, όπου μπαίνουν οι ένοπλες δυνάμεις.

Από το 2011 ως το 2020 το δημόσιο έμεινε μεταξύ 67,0% και 70,2% σε θέσεις γραφείου. Ο ιδιωτικός τομέας ανέβηκε από 35,2% το 2011 σε 38,4% το 2019 και σε 41,4% το 2020, τη χρονιά της πανδημίας. Η χειρωνακτική εργασία του έπεσε από 39,3% σε 32,2% ως το 2019 και σε 30,0% το 2020. Το ILOSTAT δεν έχει επόμενη χρονιά για την Ελλάδα, οπότε δεν φαίνεται αν το άλμα του 2020 έμεινε.

Από την ΕΕ το ILOSTAT έχει τον ίδιο πίνακα μόνο για άλλες πέντε χώρες. Η σύγκριση είναι με αυτές, χωρίς μέσο όρο ΕΕ:

Το δημόσιο έχει 61,5% ως 73,8% θέσεις γραφείου και στις έξι χώρες. Ο ιδιωτικός τομέας της Ελλάδας είναι κοντά στην Ισπανία, την Πολωνία και τη Σλοβακία στο γραφείο, έχει όμως λιγότερη χειρωνακτική εργασία από αυτές. Τη θέση της την παίρνουν οι υπηρεσίες: 28,6% των μισθωτών του, όταν στις άλλες πέντε χώρες είναι 15,3% ως 21,2%.

Πού είναι η χειρωνακτική εργασία

Χειρωνακτική εργασία κάνουν 1.373.300 άνθρωποι, το 31,7% των απασχολούμενων. Οι τέσσερις κλάδοι με τους περισσότερους, γεωργία, μεταποίηση, κατασκευές και εμπόριο, έχουν τους 951.000, σχεδόν 7 στους 10.

Στις κατασκευές η χειρωνακτική εργασία είναι 87,8% (ΕΕ 69,0%) και στη μεταποίηση 61,1% (ΕΕ 54,3%). Γύρω από το εργοτάξιο και τη γραμμή παραγωγής υπάρχουν λιγότεροι μηχανικοί, τεχνικοί και υπάλληλοι: το γραφείο είναι 11,9% στις κατασκευές και 27,1% στη μεταποίηση, όταν στην ΕΕ είναι 30,0% και 43,0%.

Η Ελλάδα δίπλα στην ΕΕ

Σε όλη την οικονομία η Ελλάδα έχει 43,7% θέσεις γραφείου, έναντι 54,1% στην ΕΕ. Πιο χαμηλά είναι μόνο η Ρουμανία.

Οι επιστήμονες είναι 22,5% στην Ελλάδα και 23,3% στην ΕΕ. Η απόσταση βγαίνει από τις υπόλοιπες ομάδες:

Η Ελλάδα έχει το μικρότερο μερίδιο τεχνικών και βοηθών από τις 27 και το μεγαλύτερο σε υπηρεσίες και πωλήσεις και σε αγρότες. Η εστίαση και τα καταλύματα απασχολούν σχεδόν διπλάσιο μερίδιο από την ΕΕ, η γεωργία σχεδόν τριπλάσιο. Τέσσερις στους πέντε απασχολούμενους της γεωργίας δουλεύουν για τον εαυτό τους, όπως φάνηκε στους αυτοαπασχολούμενους ανά κλάδο. Οι τεχνίτες, οι χειριστές μηχανημάτων και οι ανειδίκευτοι είναι λιγότεροι από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Από την κρίση ως το 2025

Ο αριθμός των απασχολούμενων ανά κλάδο δεν επηρεάζεται από την ταξινόμηση επαγγελμάτων, οπότε η κρίση μετριέται χωρίς το σπάσιμο του 2011. Από το 2008 ως το 2013 χάθηκαν 1.097.100 θέσεις, από 4.610.300 σε 3.513.200. Οι κατασκευές έπεσαν από 397.300 σε 162.300 και η μεταποίηση από 545.000 σε 324.700.

Στα επαγγέλματα η κρίση φαίνεται από το 2011. Από το 2011 ως το 2013 χάθηκαν 246.900 χειρωνακτικές θέσεις και 146.000 θέσεις γραφείου. Από το 2013 ως το 2019 η χειρωνακτική εργασία έμεινε γύρω στο 1,23-1,29 εκατ., έπεσε στις 1.211.900 το 2020 και από το 2021 ανέβηκε ξανά σε 1.373.300. Οι θέσεις γραφείου είναι περισσότερες από τις χειρωνακτικές σε όλη τη σειρά, και από το 2021 ανέβηκαν κατά 201.700, σε 1.893.100.

Σε ποσοστό, η απόσταση από την ΕΕ δεν κλείνει. Ως το 2020 η Ελλάδα ανέβηκε από 39,8% σε 43,2% θέσεις γραφείου, όσο και η ΕΕ (47,9% σε 51,4%). Από το 2021, μετά το σπάσιμο της σειράς, η Ελλάδα πήγε μόνο από 43,1% σε 43,7% και η ΕΕ από 52,5% σε 54,1%, οπότε η απόσταση μεγάλωσε από 9,4 σε 10,4 μονάδες.

Μεθοδολογία

Πηγή είναι ο πίνακας lfsa_eisn2 της Eurostat, Έρευνα Εργατικού Δυναμικού, απασχολούμενοι 15 ετών και άνω σε χιλιάδες, ανά μεγάλη ομάδα ISCO-08 και κλάδο NACE Rev. 2. Τελευταία ενημέρωση της Eurostat 10 Σεπτεμβρίου 2026, ανάκτηση 4 Οκτωβρίου 2026. Δημόσιο και ιδιωτικός τομέας: ILOSTAT DF_EES_TEES_SEX_OCU_INS_NB, μισθωτοί, ανάκτηση 5 Οκτωβρίου 2026. Ο τομέας είναι αυτός που δηλώνει ο μισθωτός, και κάθε χώρα τον ορίζει λίγο διαφορετικά, οπότε η σύγκριση των έξι χωρών είναι ενδεικτική. Στην Ελλάδα το 7,2% των μισθωτών του δημοσίου είναι χωρίς ταξινόμηση επαγγέλματος, ενώ στις άλλες πέντε ο κωδικός είναι σχεδόν άδειος, οπότε το ελληνικό δημόσιο φαίνεται λίγο χαμηλότερα στο γραφείο. Το ILOSTAT δεν έχει την Ελλάδα μετά το 2020.

Στην υγεία οι επιστήμονες είναι 63,0% των απασχολούμενων, έναντι 33,4% στην ΕΕ, και οι τεχνικοί μαζί με τους εργαζόμενους προσωπικής φροντίδας 17,2%, έναντι 50,3%. Δεν έλεγξα σε ποια ομάδα ταξινομούνται οι νοσηλευτές. Αν μπαίνουν στους επιστήμονες, η χαμηλή θέση στους τεχνικούς είναι εν μέρει θέμα ταξινόμησης.

Ξεκίνησα τη σειρά από το 2008 και την έκοψα στο 2011. Εκείνη τη χρονιά μπαίνει το ISCO-08, και τα διευθυντικά στελέχη εκτός δημόσιας διοίκησης, παιδείας και υγείας πέφτουν σε έναν χρόνο από 422.500 σε 156.700, ενώ οι υπηρεσίες και πωλήσεις ανεβαίνουν από 543.800 σε 762.500. Δεν άλλαξαν ξαφνικά δουλειά 266.000 άνθρωποι. Ο ιδιοκτήτης ενός μικρού μαγαζιού που πουλάει ο ίδιος πέρασε από τους διευθυντές στους καταστηματάρχες της ομάδας 5. Η Eurostat σημειώνει σπάσιμο και το 2021, με τον νέο κανονισμό της έρευνας, γι' αυτό οι μεταβολές μετριούνται χωριστά πριν και μετά.

Οι ένοπλες δυνάμεις μένουν στον παρονομαστή. Έξω μένουν οι 5.000 απασχολούμενοι που δεν δήλωσαν κλάδο. Κάποια μικρά κελιά έχουν σημείωση χαμηλής αξιοπιστίας από την Eurostat, κανένα από τα σύνολα του άρθρου. Η Eurostat δεν δημοσιεύει καθόλου τα πολύ μικρά κελιά, γι' αυτό ορυχεία, ενέργεια, ύδρευση, χρηματοπιστωτικά, ακίνητα και τέχνες δεν μπαίνουν στον πίνακα ανά κλάδο. Στη γεωργία, την εκπαίδευση και την πληροφορική ένα ή δύο κελιά της χειρωνακτικής εργασίας είναι κάτω από το όριο, οπότε το νούμερό τους είναι λίγο χαμηλότερο από το πραγματικό.