Διακομιδές ασθενών από τα νησιά, ανά νησί

Η Πολεμική Αεροπορία και το Λιμενικό βγάζουν κάθε μέρα δελτίο με μία γραμμή για κάθε αποστολή: ποιο αεροσκάφος ή σκάφος, από πού, προς τα πού. Σύνολα ανά νησί δεν βρήκα δημοσιευμένα. Κατέβασα όλα τα δελτία από τον Ιανουάριο του 2022 ως τον Σεπτέμβριο του 2026, 6.080 αποστολές αεροσκαφών και 7.030 δρομολόγια σκαφών, και βρήκα από ποιο νησί ξεκίνησε η καθεμία.

Τα τρία πλήρη χρόνια 2023-2025 έφευγαν από τα νησιά κατά μέσο όρο 2.734 διακομιδές τον χρόνο, περίπου 7,5 τη μέρα. Στα νησιά κάτω από 1.000 μόνιμους κατοίκους αναλογούν 17,9 διακομιδές ανά 1.000 κατοίκους τον χρόνο, στα νησιά με 20.000 κατοίκους και πάνω 1,7.

Πόσες διακομιδές γίνονται τον χρόνο

Το 2022 λείπουν από το site της Π.Α. 22 μέρες δελτίων, γι' αυτό είναι χαμηλότερα. Από το 2023 οι αριθμοί μένουν σχεδόν σταθεροί: γύρω στις 1.240 αποστολές αεροσκαφών και 1.490 δρομολόγια σκαφών τον χρόνο. Το 2026 τρέχει πιο ψηλά. Από τον Ιανουάριο ως τον Σεπτέμβριο έγιναν 988 αποστολές της Π.Α. από νησί, έναντι 911 το ίδιο διάστημα του 2025 (+8,5%), και 1.255 δρομολόγια του Λιμενικού, έναντι 1.163 (+7,9%).

Μία αποστολή αεροσκάφους μπορεί να μαζέψει ασθενείς από δύο ή τρία νησιά. Το 2023-2025 έγινε σε 1.105 από τις 3.722 αποστολές από νησί, δηλαδή σχεδόν σε μία στις τρεις. Γι' αυτό μετράω αποστολές ανά νησί και όχι ασθενείς: στις μικτές αποστολές το δελτίο δεν λέει πόσοι ασθενείς ήταν από κάθε νησί.

Ανά κάτοικο, όσο μικραίνει το νησί τόσο ανεβαίνουν

Σε απόλυτους αριθμούς πρώτη είναι η Κέρκυρα, με 220,3 διακομιδές τον χρόνο, και ακολουθούν η Πάρος με 199,3 και η Κως με 197,7. Ανά κάτοικο η σειρά αλλάζει εντελώς. Χώρισα τα νησιά σε τέσσερις κατηγορίες με βάση τους μόνιμους κατοίκους της Απογραφής 2021:

Η Ιθάκη έχει 2.862 κατοίκους και 54,7 διακομιδές τον χρόνο, 19,1 ανά 1.000. Η Κεφαλονιά έχει 36.064 κατοίκους και 63,3 διακομιδές, 1,8 ανά 1.000. Και από τα 159 δρομολόγια της Ιθάκης το 2023-2025, τα 142 πήγαν στην Κεφαλονιά, όλα εκτός από ένα στη Σάμη. Για το μικρό νησί η διακομιδή είναι συχνά η μισή διαδρομή, ως το μεγάλο νησί δίπλα.

Η κατάταξη των νησιών

Το διάγραμμα ξεκινά από τους 1.000 κατοίκους, γιατί στα πολύ μικρά νησιά λίγα δρομολόγια κάνουν μεγάλο δείκτη: ο Καστός έχει 40 κατοίκους και 7 δρομολόγια τον χρόνο, δηλαδή 175,0 ανά 1.000. Όλα τα νησιά είναι στον πίνακα στο τέλος. Από τα νησιά με 1.000 κατοίκους και πάνω πρώτη είναι η Σκόπελος, με 115,3 δρομολόγια του Λιμενικού τον χρόνο προς τον Βόλο. Τελευταία είναι η Ζάκυνθος, με 0,7.

Ανά ομάδα νησιών

Οι Σποράδες στέλνουν σχεδόν όλους τους ασθενείς με σκάφος στον Βόλο. Στο Βόρειο Αιγαίο το 85,5% των κατοίκων μένει σε Λέσβο, Χίο και Σάμο, που έχουν 0,9, 1,0 και 2,2 διακομιδές ανά 1.000. Η Γαύδος και η Ελαφόνησος είναι μόνες τους στην ομάδα τους, οπότε μένουν μόνο στον πλήρη πίνακα.

Με αεροπλάνο ή με σκάφος

Το μέσο το ορίζει κυρίως το αεροδρόμιο. Τα νησιά με αεροδρόμιο και νοσοκομείο μακριά στέλνουν σχεδόν όλους τους ασθενείς με αεροσκάφος. Τα νησιά χωρίς αεροδρόμιο τους στέλνουν με σκάφος.

Η μέση του πίνακα είναι οι Κυκλάδες γύρω από τη Σύρο. Η Πάρος, η Νάξος και η Μύκονος έχουν αεροδρόμιο, αλλά τα περισσότερα δρομολόγιά τους με σκάφος πάνε στο νοσοκομείο της Σύρου: 404 από τα 425 της Πάρου το 2023-2025, 176 από τα 179 της Μυκόνου. Τις ιδιωτικές μονάδες υγείας των Κυκλάδων, με τον τζίρο τους, τις δείχνει η αναζήτηση με ΚΑΔ 86 στον νομό Κυκλάδων.

Πού καταλήγουν

Οι αεροδιακομιδές από νησί καταλήγουν κυρίως στην Αθήνα. Από τις 3.722 αποστολές του 2023-2025, οι 2.486 (66,8%) είχαν την Αθήνα στους προορισμούς τους, σχεδόν πάντα το αεροδρόμιο της Ελευσίνας. Ακολουθούν η Ρόδος με 600 (16,1%), όπου πάνε τα Δωδεκάνησα, το Ηράκλειο με 427 (11,5%), τα Ιωάννινα με 318 (8,5%) και η Πάτρα με 201 (5,4%). Μία αποστολή μπορεί να έχει δύο προορισμούς, γι' αυτό τα ποσοστά ξεπερνούν το 100%.

Στη θάλασσα ο μεγάλος προορισμός είναι η Σύρος. Από τα 4.481 δρομολόγια του Λιμενικού το 2023-2025, τα 1.354 (30,2%) κατέληξαν εκεί. Ο Βόλος δέχτηκε 727 (16,2%), σχεδόν όλα από Σκιάθο, Σκόπελο και Αλόννησο, και ο Πειραιάς 363 (8,1%), όλα από την Αίγινα και το Αγκίστρι. Η Κέρκυρα στέλνει με σκάφος στην Ηγουμενίτσα, η Θάσος στην Κεραμωτή, η Σαμοθράκη στην Αλεξανδρούπολη.

Το καλοκαίρι

Αν οι διακομιδές ήταν μοιρασμένες ομοιόμορφα, οι τέσσερις μήνες Ιούνιος ως Σεπτέμβριος θα είχαν το 33,3%. Έχουν το 44,5% των δρομολογίων του Λιμενικού και το 39,2% των αποστολών της Π.Α. Ο Αύγουστος έχει κατά μέσο όρο 194 δρομολόγια σκαφών, ο Δεκέμβριος 82. Σε μερικά μικρά νησιά το καλοκαίρι βαραίνει ακόμα περισσότερο: στο Αγκίστρι το 67,6% των διακομιδών γίνεται Ιούνιο ως Σεπτέμβριο, στην Αλόννησο το 55,2%, στην Ιθάκη το 54,3%, στη Σκόπελο το 53,4%.

Τα αεροσκάφη της δωρεάς Νιάρχος

Το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος έδωσε για αεροδιακομιδές δύο ελικόπτερα AW-109 Trekker και δύο αεροσκάφη King Air 350 το 2021, και ένα King Air 360C τον Μάιο του 2024. Τα πετάει η Πολεμική Αεροπορία.

Η πρώτη μέτρηση έβγαλε μηδέν αποστολές της δωρεάς το 2022 και το 2023. Τα δελτία γράφουν δίπλα στο αεροσκάφος «(Ιδρ. Σταύρος Νιάρχος)» μόνο από τις 15 Ιουλίου 2024, ενώ τα ίδια αεροσκάφη πετούσαν από το 2021. Μετά τις 15/07/2024, οι τύποι B-350C, B-360C και AW-109S έχουν την ετικέτα σε όλες τις αποστολές εκτός από 8 στις 1.826. Άρα για τα χρόνια χωρίς ετικέτα μέτρησα με τον τύπο του αεροσκάφους.

Το 2026 σχεδόν τρεις στις τέσσερις αποστολές της Π.Α. για αεροδιακομιδή έγιναν με αεροσκάφος της δωρεάς. Οι αποστολές με τα υπόλοιπα αεροσκάφη (C-27J, C-130, Super Puma) έπεσαν από 352 τον Ιανουάριο ως τον Σεπτέμβριο του 2025 σε 273 το ίδιο διάστημα του 2026.

Όλα τα νησιά

Ο πλήρης πίνακας, με όλα τα νησιά που έχουν δικό τους πληθυσμό στην Απογραφή, εκτός από όσα εξηγώ στη μεθοδολογία. Οι αριθμοί είναι μέσος όρος των ετών 2023, 2024 και 2025.

Μεθοδολογία

Πηγές: τα ημερήσια δελτία «Διάθεση προσωπικού και μέσων Π.Α.» της Πολεμικής Αεροπορίας και η ενότητα «Διακομιδές ασθενών» στα δελτία του Λιμενικού, από 1 Ιανουαρίου 2022 ως 30 Σεπτεμβρίου 2026, ανάκτηση 2 Οκτωβρίου 2026. Πληθυσμός: μόνιμος πληθυσμός της Απογραφής 2021 της ΕΛΣΤΑΤ ανά δημοτική ενότητα, που για κάθε νησί αθροίζεται από τις δημοτικές ενότητες που το καλύπτουν.

Από τα δελτία της Π.Α. κράτησα τις αεροδιακομιδές, μαζί με όσες έγιναν για το ΕΚΑΒ. Έξω έμειναν οι αποστολές έρευνας και διάσωσης και 27 αποστολές από πλοία εν πλω. Στο Λιμενικό 83 δρομολόγια δεν ξεκίνησαν από νησί, τα 66 από το Άγιον Όρος. Τα ονόματα των νησιών και των λιμανιών τα ένωσα σε έναν πίνακα αντιστοιχίας: «της Τήνου», «ν. Τήνου» και «Τήνο» είναι ένα νησί, ο Πισαετός και το Βαθύ είναι η Ιθάκη, οι Κουκουναριές η Σκιάθος. Έξω από την κατάταξη ανά κάτοικο κράτησα την Κρήτη, που έχει πανεπιστημιακά νοσοκομεία, την Εύβοια και τη Λευκάδα, που ενώνονται με γέφυρα, και τη Σαλαμίνα, τον Πόρο, τις Σπέτσες, την Αντίπαρο και το Μεγανήσι. Αυτά τα πέντε έχουν πορθμείο που περνάει απέναντι σε λίγα λεπτά και καμία διακομιδή στα δελτία, οπότε η πηγή δεν τα βλέπει. Οι ασθενείς στα δελτία της Π.Α. απέχουν κατά μέσο όρο 1,8% από τα μηνιαία σύνολα που δημοσιεύει η ίδια, σε 48 μήνες που υπάρχει σύγκριση.

Δεν μετρήθηκαν οι ασθενείς που φεύγουν με ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ πάνω στο πλοίο της γραμμής, γιατί αυτοί δεν περνάνε από το Λιμενικό. Το υπουργείο Υγείας δίνει 1.649 ως 1.910 τέτοιες θαλάσσιες διακομιδές τον χρόνο για όλη τη χώρα το 2021-2025, χωρίς ανάλυση ανά νησί, και λείπουν κυρίως από νησιά με συχνή ακτοπλοΐα. Λείπουν και οι αεροδιακομιδές του Στρατού και του Ναυτικού, το 12,9% των ασθενών στους 11 μήνες του 2025 που δημοσίευσε το ΓΕΕΘΑ, και τα ιδιωτικά ελικόπτερα. Άρα οι πραγματικές διακομιδές είναι περισσότερες από όσες μετράει ο πίνακας. Ο παρονομαστής είναι οι μόνιμοι κάτοικοι, ενώ στις διακομιδές είναι και επισκέπτες, οπότε στα τουριστικά νησιά ο δείκτης βγαίνει ψηλότερα από ό,τι για τους κατοίκους. Με κατώφλι 500, 1.000 ή 2.000 κατοίκων, και με μόνο το 2025 αντί για τον μέσο όρο τριών ετών, η Σκόπελος μένει στην πρώτη πεντάδα σε όλες τις παραλλαγές. Από τη δεύτερη θέση και κάτω η σειρά αλλάζει από χρονιά σε χρονιά: η Ίος έχει 20,4 στον μέσο όρο και 9,6 το 2025. Η σειρά των τεσσάρων κατηγοριών μεγέθους δεν αλλάζει με κανένα από τα όρια που δοκίμασα.