Μέρες είσπραξης, πληρωμής και αποθέματος

Πώς υπολογίζονται οι τρεις δείκτες κεφαλαίου κίνησης στην καρτέλα εταιρείας, ποιες γραμμές του ισολογισμού χρησιμοποιούν, πώς λαμβάνεται υπόψη ο ΦΠΑ και πού σταματά η ακρίβειά τους.

Τι δείχνουν

Οι δείκτες δείχνουν πόσες μέρες πωλήσεων είναι ανείσπρακτες στο τέλος της χρήσης, πόσες μέρες αγορών οφείλει η εταιρεία στους προμηθευτές της, και για πόσες μέρες πωλήσεων φτάνουν τα αποθέματά της. Στη διεθνή βιβλιογραφία λέγονται DSO (days sales outstanding), DPO (days payables outstanding) και DIO (days inventory outstanding).

Κάθε δείκτης βγαίνει από δύο ποσά του ίδιου ισολογισμού που κατέθεσε η εταιρεία στο ΓΕΜΗ. Ο λόγος των δύο ποσών είναι μετρημένος. Οι μέρες είναι εκτίμηση, γιατί υποθέτουν ομοιόμορφες πωλήσεις μέσα στη χρήση και δεν γνωρίζουμε τον ΦΠΑ της κάθε εταιρείας.

Δεν είναι αξιολόγηση. Οι δείκτες δεν δείχνουν αν μια εταιρεία πληρώνει στην ώρα της ή αν οι πελάτες της την πληρώνουν. Οι απαιτήσεις του ισολογισμού περιέχουν και τιμολόγια που δεν έχουν λήξει. Δεν υπολογίζουμε βαθμολογία ούτε κατάταξη πιστοληπτικής ικανότητας.

Οι τύποι

  • Μέρες είσπραξης = εμπορικές απαιτήσεις / (κύκλος εργασιών × (1 + ΦΠΑ)) × 365
  • Μέρες πληρωμής = προμηθευτές / (αγορές και εξωτερικά έξοδα × (1 + ΦΠΑ)) × 365
  • Μέρες αποθέματος = αποθέματα / κόστος πωληθέντων × 365

Ο ΦΠΑ μπαίνει στον παρονομαστή επειδή οι απαιτήσεις και οι υποχρεώσεις προς προμηθευτές περιέχουν ΦΠΑ, ενώ ο κύκλος εργασιών και οι αγορές δεν τον περιέχουν. Η Banque de France κάνει το ίδιο στις μετρήσεις της από το 1990, με τον ΦΠΑ της κάθε εταιρείας από τη φορολογική της δήλωση. Στην Ελλάδα αυτό το ποσό δεν δημοσιεύεται, γι' αυτό χρησιμοποιούμε τον συντελεστή του κλάδου.

Ο παρονομαστής των προμηθευτών είναι οι αγορές, όχι ο κύκλος εργασιών ούτε το κόστος πωληθέντων. Το κόστος πωληθέντων περιέχει μισθούς και αποσβέσεις, που δεν δημιουργούν οφειλή σε προμηθευτή.

Οι περισσότερες εταιρείες δημοσιεύουν τα αποτελέσματα κατά λειτουργία και δεν τυπώνουν αγορές. Εκεί οι αγορές μαζί με τα εξωτερικά έξοδα (ενοίκια, ενέργεια, υπηρεσίες τρίτων) εκτιμώνται, όπως στη Banque de France: κόστος πωληθέντων + έξοδα διοίκησης + έξοδα διάθεσης − μισθοί − αποσβέσεις + (αποθέματα τέλους − αποθέματα αρχής). Οι μισθοί και οι αποσβέσεις είναι τα σύνολα της χρήσης από το προσάρτημα. Όπου λείπει κάποιο από αυτά τα ποσά, οι μέρες πληρωμής δεν εμφανίζονται.

Ποιες γραμμές του ισολογισμού

  • Εμπορικές απαιτήσεις: η γραμμή «Εμπορικές απαιτήσεις» ή «Πελάτες» του κυκλοφορούντος ενεργητικού.
  • Προμηθευτές: η γραμμή «Εμπορικές υποχρεώσεις» ή «Προμηθευτές» των βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων.
  • Αποθέματα: το σύνολο των αποθεμάτων.

Πολλές εταιρείες, κυρίως όσες εφαρμόζουν τα Διεθνή Πρότυπα, τυπώνουν μία γραμμή «Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις» ή «Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις». Η γραμμή αυτή περιέχει και ποσά που δεν είναι εμπορικά, π.χ. προκαταβολές, ΦΠΑ προς επιστροφή, δάνεια σε συνδεδεμένες. Για αυτές τις εταιρείες εμφανίζεται μόνο ο λόγος της γραμμής προς τον κύκλο εργασιών, με το όνομα της γραμμής, χωρίς μέρες.

Το ίδιο ισχύει για τους μικρούς ισολογισμούς που τυπώνουν μόνο «Απαιτήσεις», χωρίς διάκριση: δεν εμφανίζεται δείκτης.

ΦΠΑ ανά κλάδο

Ο συντελεστής προκύπτει από τον κύριο ΚΑΔ της εταιρείας και τον Κώδικα ΦΠΑ (ν. 2859/2000 και, από 11/10/2024, ν. 5144/2024): άρθρο 26 για τους συντελεστές, Παράρτημα ΙΙΙ για τους μειωμένους, άρθρο 27 για τις απαλλαγές. Η τιμή στην καρτέλα χρησιμοποιεί τον τυπικό συντελεστή του κλάδου. Με το ποντίκι φαίνεται το εύρος από τον χαμηλό έως τον υψηλό.

Οι εξαγωγές, οι πωλήσεις σε επιχειρήσεις άλλων χωρών της ΕΕ και οι υπηρεσίες σε επιχειρήσεις του εξωτερικού δεν έχουν ελληνικό ΦΠΑ. Στους κλάδους με σημαντικές εξαγωγές, και σε κάθε εταιρεία που είναι στο Μητρώο Εξαγωγέων, το εύρος ξεκινά από 0%. Στις μέρες πληρωμής το εύρος είναι 13% έως 24%, με τυπική τιμή 24%, επειδή ο ΦΠΑ εισροών δεν δημοσιεύεται ανά κλάδο.

ΚΑΔΕξαγωγέςΧαμηλόςΤυπικόςΥψηλός
01, 10ναι0%13%24%
02, 37–39, 42–43, 45, 75, 78, 80–82, 95–9624%24%24%
03ναι0%13%13%
05–09, 12–16, 19, 22–27, 29, 31, 61–63, 69–71, 73–74ναι0%24%24%
11, 17, 28, 49, 77ναι0%24%24%
186%24%24%
20, 32, 46, 59ναι0%24%24%
21ναι0%6%13%
30, 33, 52, 72, 79ναι0%24%24%
35, 586%6%24%
36, 5513%13%13%
41, 53, 600%24%24%
476%13%24%
50ναι0%0%13%
51ναι0%13%13%
5613%13%24%
64, 66ναι0%0%24%
65, 92, 940%0%0%
68, 84–86, 910%0%24%
870%13%13%
880%0%13%
900%6%24%
930%13%24%

Το 2024 ισχύει μείωση 30% στους συντελεστές για Λέσβο, Χίο, Σάμο, Κω και Λέρο (17%, 9%, 4%). Ο πίνακας δεν τη λαμβάνει υπόψη. Οι συντελεστές στους κλάδους με μίγμα προϊόντων (τρόφιμα, ποτά, χονδρικό και λιανικό εμπόριο, εστίαση) είναι εκτίμηση για το μίγμα του κλάδου.

Εποχικότητα

Ο ισολογισμός δείχνει τις απαιτήσεις μίας ημέρας, συνήθως της 31/12. Σε κλάδους με εποχικές πωλήσεις, οι απαιτήσεις εκείνης της ημέρας δεν αντιστοιχούν στις πωλήσεις ενός μέσου μήνα. Ένα ξενοδοχείο στις 31/12 έχει λίγες απαιτήσεις, γιατί η σεζόν έκλεισε τον Οκτώβριο. Η Banque de France δηλώνει το ίδιο όριο και δεν διορθώνει τις μετρήσεις της.

Για αυτό, στους κλάδους γεωργίας (ΚΑΔ 01), λιανικού εμπορίου (47), καταλυμάτων (55), εστίασης (56) και αθλητισμού και ψυχαγωγίας (93) εμφανίζεται μόνο ο λόγος, χωρίς μέρες.

Πότε δεν εμφανίζονται

  • Χρήσεις που δεν είναι 12 μηνών, π.χ. η πρώτη χρήση μιας νέας εταιρείας.
  • Υποκαταστήματα αλλοδαπής εταιρείας, επειδή τα στοιχεία τους αφορούν τη μητρική.
  • Τράπεζες, ασφαλιστικές και λοιπές χρηματοπιστωτικές εταιρείες (ΚΑΔ 64 έως 66), όπου οι απαιτήσεις είναι δάνεια και όχι εμπορική πίστωση.
  • Ισολογισμοί χωρίς κύκλο εργασιών ή χωρίς την αντίστοιχη γραμμή.

Τι δεν περιλαμβάνεται

  • Η κατανομή των απαιτήσεων σε ληξιπρόθεσμες και μη. Ο ισολογισμός δίνει ένα σύνολο.
  • Οι απαιτήσεις που η εταιρεία έχει πουλήσει (factoring) ή εκχωρήσει. Δεν εμφανίζονται στον ισολογισμό, και οι μέρες είσπραξης βγαίνουν μικρότερες.
  • Οι επιταγές και τα γραμμάτια εισπρακτέα, μόνο στους ισολογισμούς του παλιού σχεδίου (ΚΒΣ/ΕΓΛΣ) που τα τυπώνουν σε χωριστή γραμμή. Στο σχέδιο του ν. 4308/2014 περιέχονται στις εμπορικές απαιτήσεις.
  • Σφάλματα της αυτόματης εξαγωγής των ποσών από τα δημοσιευμένα έγγραφα.

Πηγές

  • Banque de France, Observatoire des délais de paiement, ετήσια έκθεση. Παράρτημα μεθοδολογίας: délai clients, délai fournisseurs, solde commercial.
  • Ν. 2859/2000 (Κώδικας ΦΠΑ), άρθρα 21 και 22 και Παράρτημα ΙΙΙ, και ν. 5144/2024 (ΦΕΚ Α΄ 162), άρθρα 11, 18, 26, 27, 29, 32 και 33. Εγκύκλιοι ΑΑΔΕ Ε.2002/2023, Ε.2061/2024 και Ο.3054/2024.
  • Richards V. D., Laughlin E. J. (1980), A Cash Conversion Cycle Approach to Liquidity Analysis, Financial Management 9(1).
  • Petersen M. A., Rajan R. G. (1997), Trade Credit: Theories and Evidence, Review of Financial Studies 10(3), 661–691.
  • Deloof M. (2003), Does Working Capital Management Affect Profitability of Belgian Firms?, Journal of Business Finance & Accounting 30(3-4), 573–588.
  • Lazaridis I., Tryfonidis D. (2006), Relationship between Working Capital Management and Profitability of Listed Companies in the Athens Stock Exchange, Journal of Financial Management and Analysis 19(1).
  • Οδηγία 2011/7/ΕΕ για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών: 30 μέρες στις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων, 60 με ρητή συμφωνία.